RELATIONSHIPS BETWEEN CIRCULAR ECONOMY, GREEN COMPETENCIES AND INTERNAL SOCIAL CAPITAL IN COMPANIES IN THE TOURISM SECTOR

Authors

  • Edith Georgina Surdez Pérez Universidad Juárez Autónoma de Tabasco image/svg+xml Author

DOI:

https://doi.org/10.36390/25b8ss44

Keywords:

circular economy, green skills, social capital, hotels, restaurants

Abstract

The circular economy is a production and consumption model that maintains the usefulness of products over time, reducing waste that generates pollution. It constitutes a value for corporate sustainability. The objective of this study was to identify the relationship between internal social capital and green competencies with the circular economy in companies in the tourism sector through a structural equation model. Managers from 39 hotels and 106 restaurants in Mexico participated. Internal social capital was assessed in its cognitive, relational, and structural dimensions; green competencies were assessed through the dimensions of ecological knowledge, ecological skills, and green attitudes; and the circular economy variable was measured through the dimensions of green purchasing, internal environmental management, and return on investment. The results of the structural analysis showed a good fit for the model, demonstrating a strong influence of internal social capital on green competencies and a direct and positive relationship between these variables and the circular economy. It is concluded that it is necessary to build internal social capital oriented toward the development of green competencies to strengthen the circular economy model in organizations, as a value for preserving the environmental conditions required for survival on the planet.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

References

Anderluh, A., Hackl, R., Mesbahi, Z., Pellegrini, T. & Raffler, C. (2025). Consumers’ affinity to the circular economy: Empirical evidence utilizing the circular economy cube. Journal of Cleaner Production, 525, 1-12. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2025.146539

Barrutiabenga, J. M., Cubero, J., García, J. R., Ortiz, R. & Vázquez, S. (2025). Competencias verdes: Qué son, quién las tiene y por qué son importantes. BBVA Research. https://www.bbvaresearch.com/wp-content/uploads/2025/04/Espana_Competencias-verdes_marz25.pdf

Benyus, J. M. (1997). Biomimicry: Innovation Inspired by Nature. HarperCollins e-book. https://elmoukrie.com/wp-content/uploads/2021/11/janine-m-benyus-biomimicry_-innovation-inspired-by-nature-harper-perennial-2002-2.pdf

Blasco, P., Navas, J. E & López, P. (2010). El efecto mediador del capital social sobre los beneficios de la empresa: una aproximación teórica. Cuadernos de Estudios Empresariales, 20, 11-24. https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=3934624

Cabral, C. & Lochan, R. (2019). Green competencies: Construct development and measurement validation. Journal of Cleaner Production (235), 887-900. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.07.014

(, A. (2022). Economía Circular Versus Economía Lineal. Propuestas Normativas en España y Francia Relativas al Uso de Envases y a la Información Dirigida al Consumidor Sobre Cualidades Ambientales de los Productos. Revista CESCO de Derecho de Consumo, 42, 19-53. https://doi.org/10.18239/RCDC_2022.42.3064

Circle Economy Foundation. (2025). The Circularity GAP Report 2025. https://pdf.circularity-gap.world/?report=CGR_Global_2025_Report_0c90048033&page=1

Costa, B., Rodrigues, S., Silva, C., & Moreno, M. P. (2022). Circular Economy in the Portuguese Hotel Industry: An Empirical Overview. Conference Proceedings of the 5th International Conference on Tourism Research. https://doi.org/10.34190/ictr.15.1.180

Costa-Campi, M.T., Jové-Llopis, E. & Choi, A. (2021). Empleos que demandará el sector energético: nuevas oportunidades sostenibles. Madrid: Fundación Naturgy. https://ieb.ub.edu/wp-content/uploads/2022/02/empleos-que-demandara-el-sector-energetico.pdf

Chen, L., Zheng, W., Yang, B., & Bai, S. (2016). Transformational leadership, social capital and organizational innovation. Leadership & Organization Development Journal. 37(7), 843-859 https://doi.org/10.1108/LODJ-07-2015-0157https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/LODJ-07-2015-0157/full/pdf?title=transformational-leadership-social-capital-and-organizational-innovation

De Niz, A. G. & Nájera, A. (2023). La sustentabilidad en la industria de restaurantes: prácticas, desafíos y oportunidades. Suma de Negocios, 14, (31), 164-173. https://doi.org/10.14349/sumneg/2023.V14.N31.A8

Ellen Macarthur Foundation. (2022, February 16). Principios de Economía Circular. https://www.ellenmacarthurfoundation.org/topics/circular-economy-introduction/overview

Esposto, J. A. (2016). From Standard Jobs To ‘Green Jobs’: A Strategy For Developing Markets. Corporate Ownership & Control, 14(1), 219-229. https://virtusinterpress.org/FROM-STANDARD-JOBS-TO-GREEN-JOBS-A.html

Faccin, K., Genari, D. & Macke, J. (2017). Interorganisational social capital and innovation: a multiple case study in wine producers networks in Serra Gaúcha. RAI Revista de Administração e Inovação. 14 (1), 52-66. https://doi.org/10.1016/j.rai.2016.12.002

Gascón, J. & Cañada, E. (2017). El mundo es finito, también para el turismo. Del multiplicador turístico al conflicto redistributivo. OIKONOMICS Revista de Economía, Empresa y Sociedad, 7, 28-34. https://diposit.ub.edu/server/api/core/bitstreams/711ec09d-6109-4f97-b073-42339e318195/content

Gemme, L. E. (2020, Septiembre). Economía Circular aplicada al Sector Servicios. https://dadun.unav.edu/server/api/core/bitstreams/d15ce54d-5c59-4fc3-9890-ae8701c0ca6e/content

Gunter, P. (2011) La economía azul: 10 años, 100 innovaciones, 100 millones de empleos. Un informe para el Club de Roma. (3rd ed.) Tusquets editores.

Hoang, T. N., & Truong, C. B. (2021). The Relationship between Social Capital, Knowledge Sharing and Enterprise Performance: Evidence from Vietnam. Journal of Asian Finance, Economics and Business, 8(11), 0133–0143. http://doi.org/10.13106/jafeb.2021.vol8.no11.0133

Homs, O. (2022). Sector de la Economía Verde. Cambios en los perfiles profesionales y necesidades de formación profesional en España. Perspectiva 2030. Madrid, España: CaixaBank Dualiza. https://www.caixabankdualiza.es/wp-content/uploads/2023/11/perspectiva-2030-economia-verde.pdf

Instituto Nacional de Estadística y Geografía [INEGI]. (2022). Directorio Estadístico Nacional de Unidades Económicas (DENUE). https://www.inegi.org.mx/app/mapa/denue

Kuzma, E., & Sehnem, S. (2022). Validation of the Measurement Scale for the Circular Economy: a Proposal Based on the Precepts of Innovation. International Journal of Professional Business Review, 7(1). https://doi.org/10.26668/businessreview/2022.v7i1.278

López, E. (2016). En torno al concepto de competencia: Un análisis de fuentes. Profesorado. Revista de Currículum y Formación de Profesorado, 20(1), 311-322. https://www.redalyc.org/articulo.oa?id=56745576016

Mehrotra, A., Agarwal, R., Awan, U., Walsh, S. T., & Yaqub, M. Z. (2024). Zero waste solutions in hospitality: technology alignment and agile management practices for responsible consumption and production of food. Journal of Sustainable Tourism. https://doi.org/10.1080/09669582.2024.2427821

McDonough, W., & Braungart, M. (2005). Cradle to Cradle (De la Cuna a la Cuna) (G. Pérez, Trans.). McGraw-Hill. https://fundacionprodis.org/wp-content/uploads/2023/05/4_6008339800321428606.pdf

Molina-Morejón, V. M., Maldonado-Gúzmán, G. y Fernández-Contreras, L. (2024). La Mediación de Impulsores y Prácticas para Superar las Barreras a la Economía Circular, Scientia et PRAXIS, 04 (08), 28-62. https://doi.org/10.55965/setp.4.08.a2

Mostafa, A.M.S., Bottomley, P.A. (2020) Self-Sacrificial Leadership and Employee Behaviours: An Examination of the Role of Organizational Social Capital. J Bus Ethics 161, 641–652. https://doi.org/10.1007/s10551-018-3964-5

Murga-Menoyo, M.A. & Novo, M. (2014). La formación de competencias en sostenibilidad: una estrategia para la mejora de la empleabilidad en sociedades sostenibles. Procedia-Social and Behavioral Sciences, (139) 527-535. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.08.060

Oviedo, H. C. y Campo-Arias, A. (2005). Aproximación al uso del coeficiente alfa de Cronbach, Revista Colombiana de Psiquiatría, XXXIV(4), 572-580. https://www.redalyc.org/pdf/806/80634409.pdf

Porcelli A. M. & Martínez, A. N. (2018). Análisis legislativo del paradigma de la economía circular, Direito GV 14 (3). https://doi.org/10.1590/2317-6172201840

Quirós, M. (2020). Circularidad de los materiales: emulando a la naturaleza. RA Revista de Arquitectura, 22, 46–55. https://doi.org/10.15581/014.22.46-55

Ramón E., Claudio-Quiroga, G., & De Dios, T. . (2022). Rellevància de la formació en competències professionals per a la sostenibilitat, l’economia circular i la responsabilitat social en el marc de la Unió Europea. Quaderns IEE, 1(1), 165–178. https://doi.org/10.5565/rev/quadernsiee.24

Raudales-García, E. V., Acosta-Tzin, J. V. & Aguilar-Hernández, P. A. (2024). Economía circular: una revisión bibliométrica y sistemática, Región Científica, 3 (1), 1-11. https://doi.org/10.58763/rc2024192

Román, R. E., Gómez, A., & Smida, A. (2013). El capital social organizacional de la pequeña empresa innovadora. Un ensayo de medición en las ciudades de Cali y Medellín. Estudios Gerenciales, 29(128), 356-367 https://www.redalyc.org/articulo.oa?id=21229786010

Sánchez, J. E., Saldaña, C. E. & Contreras, A. (2024). Competencias verdes y sus dimensiones: una revisión de la literatura. En J.G.I. Gómez & F. M. Villarreal (compiladores), Gestión Financiera, Desarrollo Económico y Sustentabilidad de las Organizaciones en la Etapa Postcovid (96-111). Universidad Juárez del Estado de Durango. https://play.google.com/books/reader?id=L98oEQAAQBAJ&pg=GBS.PP1&hl=es

Surdez, E. G. (En prensa b) Adopción de prácticas de economía circular en el sector turístico: evidencia de hoteles y restaurantes de México. Revista Dilemas Contemporáneo, Educación, Política y Valores

.

Surdez E.G., May, E. G., y Pérez, A. G. (En prensa a). Validación de una escala para medir competencias verdes. Su aplicación en empresas del sector turístico, PASOS Revista de Turismo y Patrimonio Cultural, 24 (1).

Surdez, E.G., Sandoval, M.C. y Galmiche, E. (2025). Escala para medir capital social interno: aplicación en empresas del sector turístico. Telos: Revista de Estudios Interdisciplinarios en Ciencias Sociales, 27(3), 809-816 www.doi.org/10.36390/telos273.03

Stahel, W. R. (2010). The Perrformance Economy (2nd ed.). Palgrave MacMillan. https://www.globe-eu.org/wp-content/uploads/THE_PERFORMANCE_ECONOMY1.pdf

Strietska-Ilina, O., Hofmann, C., Durán, M. & Shinyoung, J. (2011). Competencias profesionales para empleos verdes: una mirada a la situación mundial. Organización Internacional del Trabajo (OIT) Centro Europeo para el Desarrollo de la Formación Profesional. https://www.ilo.org/skills/pubs/WCMS_164629/lang--es/index.htm

Terren, E. (2004). Las Organizaciones Educativas Como Sistemas de Comunicación. Un Enfoque Micropolítico, Revista Iberoamericana de Educación, 189-214. https://www.redalyc.org/pdf/800/80003612.pdf

Zhu, Q., Geng, Y., & Lai, K. (2010). Circular economy practices among Chinese manufacturers varying in environmental-oriented supply chain cooperation and the performance implications. Journal of Environmental Management, 91, 1324–1331. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2010.02.013

Published

2026-03-06

Issue

Section

Artículos